Spory dotyczące kredytów powiązanych z walutą obcą najczęściej kojarzą się z frankiem szwajcarskim. Podobne mechanizmy były jednak stosowane również w umowach odnoszących się do euro. Czy oznacza to, że posiadacze kredytów EUR mogą dochodzić takich samych roszczeń jak kredytobiorcy frankowi?

Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla wszystkich umów. Kluczowe znaczenie ma nie sama waluta, lecz konstrukcja konkretnej umowy i sposób opisania zasad rozliczeń z bankiem.

Co może łączyć kredyty CHF i EUR?

Zarówno kredyt frankowy, jak i kredyt powiązany z euro mógł zostać skonstruowany jako kredyt indeksowany albo denominowany do waluty obcej.

W takich umowach kwota wypłacona w złotych, saldo zadłużenia lub wysokość rat mogły być przeliczane według kursów określanych w tabelach banku. Stosowano przy tym często inny kurs przy wypłacie kredytu i inny przy jego spłacie.

Sąd Najwyższy rozpatrywał między innymi sprawę pożyczki indeksowanej do euro, w której bank wypłacił środki w złotych, następnie przeliczył zadłużenie na euro, a raty ustalił w walucie obcej. Pokazuje to, że mechanizmy znane ze spraw frankowych występowały również w umowach EUR. Wyrok Sądu Najwyższego, II CSKP 600/22

Czy każda umowa powiązana z euro może zostać zakwestionowana?

Nie. Sam wzrost kursu euro, wysokość rat albo fakt zawarcia umowy odnoszącej się do waluty obcej nie przesądzają o jej wadliwości.

Podczas analizy należy sprawdzić przede wszystkim:

• w jaki sposób określono kwotę kredytu i saldo zadłużenia,
• według jakiego kursu wypłacono środki,
• jak obliczano wysokość kolejnych rat,
• czy bank mógł samodzielnie ustalać kursy w swojej tabeli,
• czy zasady przeliczeń były jasne i możliwe do zweryfikowania,
• jakie informacje o ryzyku kursowym przekazano przed podpisaniem umowy,
• czy klient mógł ocenić wpływ zmiany kursu na ratę i całkowite zadłużenie.

Znaczenie ma również to, czy postanowienia dotyczące kursów i ryzyka zostały indywidualnie uzgodnione z klientem, czy były częścią przygotowanego wcześniej wzorca umowy.

Czy orzeczenia w sprawach frankowych dotyczą również euro?

Zasady ochrony konsumentów przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi nie są ograniczone wyłącznie do kredytów we frankach. Mogą mieć zastosowanie również do umów powiązanych z euro albo inną walutą.

Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie wypracowane w jednej sprawie frankowej można automatycznie przenieść do każdej umowy EUR. Różnić mogą się zapisy umowy, sposób wypłaty środków, zasady spłaty, informacje dotyczące ryzyka oraz okoliczności towarzyszące jej zawarciu.

Sąd Najwyższy wskazał, że jeśli postanowienie dotyczące sposobu ustalania kursu waluty zostanie uznane za niedozwolone, nie zawsze można zastąpić je innym kursem wynikającym z przepisów albo zwyczajów. Jeżeli bez takiego postanowienia nie da się dalej wykonywać umowy, może mieć to wpływ na jej dalsze obowiązywanie. Każdorazowo wymaga to jednak oceny konkretnego stosunku prawnego. Uchwała Sądu Najwyższego, III CZP 25/22

Jak sprawdzić umowę kredytu w euro?

Do analizy warto przygotować nie tylko samą umowę, ale również regulamin, aneksy, harmonogram spłat, zaświadczenie banku i dokumenty przekazane przed zawarciem kredytu. Ważna może być również informacja, w jakiej walucie kredyt został wypłacony i faktycznie spłacany.

Jeżeli masz kredyt powiązany z euro i zastanawiasz się, czy jego konstrukcja może budzić zastrzeżenia, możesz przekazać nam dokumenty do analizy. Sprawdzimy zasady przeliczeń, postanowienia dotyczące ryzyka oraz możliwe kierunki działania. Dopiero po zapoznaniu się z całą dokumentacją przedstawimy konkretną ocenę – bez automatycznego utożsamiania każdej sprawy EUR ze sprawą frankową.